Altijd al Eddie van Halen willen zijn? Geen probleem. Voor een miljoen of vijf is zijn kennis de jouwe. Of je er iets mee kunt? Zeker, alle solo’s die Eddie tijdens zijn leven heeft gespeeld, vloeien uit je vingers. Mooi, dat zeker. Maar creatief? Niet echt.

Het was een zware avond in Paradiso. Kid van Brengen, de miljardair die zich onlangs liet inspuiten met de kennis van gitaarvirtuoos Eddie van Halen, bracht de ene na de andere klassieker ten gehore. Foutloos, uiteraard. Het publiek? Futloze veertigers en vijftigers die Van Brengen vanuit het pluche lagen aan te staren. Kid zelf gaapte meerdere malen opzichtig. Tja, vermoeiend om zittend en met de benen hoog een klein half uur te tokkelen. Interessant concert, zoals de Krant voor het Middelmatige Volk vanochtend kopte? Geschiedverkrachtig komt dichter in de buurt.

Afgelopen week bezocht ik – als zestiger een vreemde eend in de bijt – het illegale poppodium X. Ook daar stond het repertoire van Van Halen op het programma. Ditmaal mét zang, drums en bas. Het groepje twintigers worstelde zich met moeite door het materiaal heen. Niet gemakkelijk te spelen. Natuurlijk. De passie, het spelplezier en de rock’n’roll-show maakten alles goed. Rock zoals het hoort te klinken, inclusief fouten en falende apparatuur.

Tja, de illustere Hein Bijvoet beschrijft het uitstekend in zijn bestseller De Ondergang van de Bovenkamer. Echte creativiteit is niet te koop. Moeten we terug naar 2007 toen bandjes als Arctic Monkeys en The Sugarettes zonder AI de sterren van de hemel speelden? Nee, dat ook weer niet. Niets mis met vooruitgang. Althans, zolang er sprake is van kwaliteit. Gitaarspelen? Kan iedereen. Goed gitaarspelen? Dát vraagt om creativiteit. Het bewijs? Vrijdagavond in X. Zoals gewoonlijk sta ik links vooraan. Spreek me aan, drinken we een illegaal biertje aan de bar. Op mijn kosten, dat spreekt.

Op het bankje voor de oude hoeve zit hij. Wilde grijze krullen, vurige blik. Nerveus schuif ik aan bij de auteur van De ondergang van de bovenkamer. Een gesprek met Hein Bijvoet is boeiend, maar vermoeiend.

Meneer Bijvoet….
‘Gelieve geen eerbied te veinzen op mijn erf, jongmens. Hein voor jou dus.’

In De ondergang van de bovenkamer spreekt u -excuus- je over het failliet van het intellect door artificiële intelligentie. Vanwaar die conclusie?
‘Het boek behandelt de vergaring van eruditie. De van nature geestelijk inferieure nouveau riche, die zich in kleinoden als ferrari en gucci hult, laat zich injecteren met bizarre kennis. Hele bibliotheken schuiven ze via de hersenstam de bovenkamer in. Decennialang volstond de Quote 500 en de pronte voorgevel van ’t vrouwtje om op de afterparty van De toppers goede sier te maken. Prachtige façades voor een leeg huis. Prima, niemand had last van deze enclave van armen met geld.’

Theo Ploeg noemt u/jou een sikkeneurige charlatan.
‘Iemand die op zijn zestigste achter undergroundbandjes aanhobbelt, is een groot denker. Hij verdient ons aller instemmend en deemoedig knikken.’

Je hebt een leven lang gestudeerd. The rich and famous tikken een paar miljoentjes neer bij de AI-kliniek en halen je links en rechts in. Is het ordinaire kinnesinne?
‘Voor naijver verwijs ik je naar de club van gefortuneerde hollepijpen. De één koopt het gedachtegoed van Albert Einstein voor tienmiljoen, de volgende Niels Bohr erbij voor het dubbele, een derde jaagt Stephen Hawkins de nek in. Drie halen, twee betalen. Vroeger sneden de patjepeeërs op over hun vrouwelijke of zakelijke intuïtie, niet meer dan een alibi voor hun gebrek aan eruditie. Maar vergist u niet meneertje, eruditie is geen synoniem voor wijsheid.’

Is AI niet óók een zegen voor de wereld, iedereen die alle talen spreekt?
‘Als iedereen elkaar verstaat, verstaat zich niemand meer. Een Toren van Babel, zeg ik. Chaos en wanorde, dood en verderf.’

Paris Hilton liet zich onlangs voor anderhalfmiljard aan kennis toedienen. Gevaarlijk?
‘Wijsheid is het destillaat van kennis die jaren heeft gerijpt. Een leven lang observatie, de oude boer wiens eksteroog hem inseint dat het seizoen omslaat. Paris Hilton heeft geen eksteroog. Een imbeciel met overschot aan kennis. Er is geen bezinksel, geen verband tussen die miljoenen weetjes. Dat leidt tot megalomanie en het gepeupel zal haar volgen.’

Bent u altijd zo cynisch geweest?
‘Scheer je weg vlerk. Je interrumpeert me telkenmale juist als ik het zwijgen aanvang.’

Hein Bijvoet

Een hoer is ze, tiert Pete Doherty in de microfoon. Nee, het zestienjarige model Mary Green kan geen goed meer doen bij de popster. Nadat ze Pete vorige maand
in bed betrapte met talkshowpresentatrice Elvira de Montaigne, pakte de struise Amerikaanse haar biezen. Gisteravond genoot het publiek er, in een uitverkocht Theater van de Vrede, met volle teugen van. Leedvermaak, dáár gaat het bij Doherty immers om. Niet om z’n muziek.

Ach, we weten inmiddels niet beter. Het leven van Pete Doherty – dit jaar vijftig geworden – hangt van excessen aan elkaar. Negen maal bezocht hij een afkickkliniek, drie maal werd gevreesd voor zijn leven. Zijn affaires met Kate Moss, Amy Winehouse en Katje Schuurman zijn legendarisch. Tijdens zijn korte verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis in Wenen, leek het de goede kant op te gaan. Het album – Doherty and Friends, met onder andere bijdragen van de stokoude Bob Dylan en zijn toenmalige scharrel Schuurman – dat hij er maakte, is zonder twijfel zijn beste. Interessant detail: z’n zoon Jesus is er als tienjarig jongetje op te horen.

Vanavond flankeert Jesus (21) zijn vader op het mooiste podium van Europa. Al tijdens het openingsnummer – Don’t Look Back Into The Sun van The Libertines – moet z’n gitaar het ontgelden. ‘Fucking magnificant shit!’, brult Jesus in de microfoon en slaat het ding stuk. Zo vader, zo zoon. Even later heeft Amy Winhouse, z’n moeder met wie Pete een kortstondige affaire had in 2007, het gedaan. Jesus klokt een halve fles wodka weg, waggelt naar voren en schreeuwt: ‘Mijn moeder is een fucking hoer!’ Het publiek klapt zo hard het kan. Hier is het voor gekomen.

Jammer, want dronken of niet, vader en zoon spelen het alweer twintig jaar oude oeuvre van The Libertines en Babyshambles met ongekende passie en urgentie. In een tijd waarin akoestische en analoog versterkte instrumenten vrijwel onzichtbaar zijn geworden, tonen vader en zoon Doherty zich als gepassioneerde kruisvaarders voor de rock’n’roll. Niet dat het iets uithaalt. Tijdens de explosieve versie van Neil Youngs Rocking In The Free World lazert Pete omver. Jesus is woest op zijn vader, slaat z’n vijfde gitaar in gruzelementen en valt bij het overeind helpen van Pete zelf op de grond. Minutenlang liggen ze – onder een aanhoudend en daverend applaus – vredig naast elkaar. Vanuit de persruimte is zijn gekreun duidelijk te horen: ‘Wanneer sterf je nou eens, gore klootzak.’ Pijnlijk, maar ook ongelooflijk mooi. Lange leve rock’n’roll! Lang leve de familie Dohetry!

Gezien:
The Ultimate Doherty Experience
17 oktober 2029
Theater van de Vrede, Maastricht
Twintigduizend bezoekers
Zeven miljoen kijkers live-uitzending via NL-Pop

Theo Ploeg

Baarn, 13 juni 2027. Doortrapt, vals, genadeloos. Een leven van achterbakse hoogmoed die haar zoon én de monarchie deed vallen. Gisteren overleed Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje Nassau, voorheen koningin der Nederlanden. Gestikt in woede en wrok.

In Slot Darkensteyn ligt het majesteitelijk lichaam opgebaard. Buiten huilen prinsen en prinsessen tranen zo koud als ijspegels voor het volk dat zo graag wordt besodemieterd. Willem IV ontbreekt wegens privé-zaken in het krokodillentheater. Een jachtpartijtje met de Keniaanse maffia onderbreek je niet voor een uitvaart. Zelfs niet één waarnaar je jaren hebt gehunkerd.

Koninginnedag 2021: Bea trok haar koninklijke scheur open. Ze deed troonsafstand, maar eerst nog wat ritselen. Willem Alexander was geholpen aan zijn gebrekkige eruditie, zo sprak majesteit plechtig richting holocam. De kennisinjecties sloegen niet aan, zijn hersenstam was te nauw. Nieuwe kennis hecht eenmaal uitsluitend aan bestaande kennis, zo kakelde moeke voorwaarts.

Bea’s missie leek te slagen. Kabinet Van Bommel II greep de situatie gretig aan. In 2022 reduceerde de premier de staatkundige macht van Koning Onbenul tot een symboolfunctie. Dat maakte háár, Beatrix van Oranje Nassau, de laatste wáre vorstin der Nederlanden. En belangrijker: Maxima liet haar koninkje een jaar nadien verscheurd op paleis Soestdijk achter. Geen macht geen Maxima. Die vervloekte Argentijnse, dochter van een juntaleider, maar met natuurlijke panache. Een eigenschap die de kille Beatrix groen en geel deed uitslaan. Daar was ze vanaf.

Maar Bea onderschatte het gewicht van republikein Van Bommel. In 2024 ontnam hij het koningshuis alle onroerend goed en financiële privileges. Een jaar later viel de monarchie definitief. Beatrix had haar hand schromelijk overspeeld. Megalomanen wanen zich wel vaker onaantastbaar.

Verraad, het is een familietrekje van de Oranjes. Was het niet haar bloedeigen vader die de slag bij Arnhem aan de moffen oplepelde? Resultaat: de hongerwinter boven de rivieren, twintigduizend doden. Te vroeg verliefde Bea zich vervolgens met een adellijke nazi. En keer op keer lapte ze de grondwet aan haar laars door burgers die haar in de weg liepen te laten afluisteren en schaduwen.

En dan Bea’s lange vingers. Lakeien sleurden kunstwerken uit galeries, de facturen deponeerde ze onverwijld in de openhaard. Een lokale cateraar ging onlangs failliet nadat madam de middenstander een partijtje liet arrangeren. Koninginnen betalen niet. Een principekwestie.

Zo beduimelde Beatrix decennialang het oranjeblazoen met schandvlekken, gelijk haar voorvaderen deden. Morgenochtend stiefelt het majesteitelijk overschot voorop in een stoet oplichters richting Nieuwe Kerk te Delft. Na 89 jaar haar laatste faux pas.

Hein Bijvoet

Gisteravond heeft er korte tijd brand gewoed op de bovenste etage van het regeringsgebouw van de EMA in Amsterdam. De Islamitische Politiedienst spreekt van een terroristische aanslag. Blackwater sluit een aanslag niet uit, maar verwacht pas vanmiddag uitsluitsel. Er vielen voor zover bekend geen slachtoffers.

Getuigen hoorden even na negenen vijf harde knallen in het voormalige Amstel Hotel. Even daarna stond de bovenste verdieping van het gebouw in lichterlaaie. Tegen middernacht gaf de Islamitische Brandweer Centrale het sein brand meester. Het is niet de eerste keer dat er brand is ontstaan in het regeringsgebouw van de Europese Moslim Alliantie (EMA). Eind vorig jaar brandde de serre van het gebouw aan de Amstel uit na een door de Nationalisten opgeëiste aanslag. Ook nu sterken aanwijzingen het vermoeden dat het om een aanslag gaat. Een woordvoerder van de Islamitische Politiedienst bevestigt de vondst van een handvol detonatiemechanismen voor kleine springstoffen.

Blackwater, de andere grote ordedienst in de Europese hoofdstad gebiedsdeel Holland, heeft nog te weinig zicht op de situatie. ‘De EMA heeft pas vanochtend toegang gegeven tot het gebouw. Gezien de recente ontwikkelingen sluiten wij een aanslag echter niet uit’, laat woordvoerder Erik Hufkens weten. Erka Yildrim, voorzitter van de EMA in Amsterdam, is niet van plan het onderzoek van Blackwater af te wachten. Volgens hem zit de Joodse veiligheidsdienst achter de aanslag. Tot dusver is de Islamitische Politie niet overgegaan tot arrestaties in de Joodse buurt.

Sinds 2020, waarin de EMA een eigen onafhankelijke regering in diverse gebieddelen van Europa installeerde, lopen de gemoederen tussen Joden en Moslims hoog op. Blackwater, ingehuurd door de Nationalistische Regering Holland, heeft onder andere de taak om conflicten tussen de twee groepen te vermijden. Blackwater laat manschappen overkomen uit de andere Europese hoofdsteden Brussel, Parijs en Keulen om de veiligheid van de Joodse gemeenschap te garanderen.

In maart 2015 kocht de EMA het voormalige Amstel Hotel in Amsterdam met financiële middelen van een anonieme geldschieter uit Dubai. Sindsdien heeft het eind negentiende eeuw gebouwde pand een opmerkelijke gedaanteverwisseling ondergaan. Met name de drie grote minaretten aan weerzijden van het gebouw zijn een doorn in het oog van de Joodse gemeenschap die zich heeft gevestigd aan de andere zijde van de Amstel.

Theo Ploeg

Het grind knarst. Een kus op mijn wang. Hein junior vlijt zich naast mij.
Tikt op mijn knie. ‘Er lag nog rijp op de wei vanmorgen, pap.’
‘Ik zag het, jongen. Toch hebben we alweer pulletjes in de wetering.’
‘Hoe doet Heintje ‘t?’
‘Hij leest de stripjes in de krant al.’
Gekeuvel.
Een tureluur splijt de hemel. De stoere oude eik ruist.
Geur van cake dwarrelt om ons heen. ‘Die mama toch.’
Weg is ‘ie. Connie knuffelen.
In de voormalige koeienstal wacht onze holografische opera. Hij maakt de beelden, ik de muziek.
Tijd genoeg.
Bij boer Jacobs loeit een koe.

Hein Bijvoet

Verkeerschaos klinkt in de verte. Slaapdronken druk in mijn hoofd in de kussens. Adorno tikt met z’n poot op mijn hoofd. Rotbeest.
Is het gisteravond zo laat geworden?
Zeno wekt me met een stem als een nachtegaal.
De geur van verse koffie.
Interview om tien met de minister-president, herinnert ze me plagerig. Ik druk haar weg.
Shit, moet de fotograaf nog bellen. Vraag de vertrektijden van de zweeftrein op. Oef, dat wordt haasten.
Wurm me in mijn donkere pak en bestel bij de receptie ontbijt voor onderweg.
Ting! De lift. Knuffel voor Adorno.
Vanavond vroeg naar bed.

Theo Ploeg